H κυβέρνηση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της προς τους αντιρρησίες συνείδησης

Η ψήφιση του σχεδίου νόμου του ΥΠΕΘΑ από την ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη 18 Απριλίου, παρά τα όποια θετικά βήματα, αποτέλεσε άλλη μια χαμένη ευκαιρία να εναρμονίσει η ελληνική πολιτεία τις διατάξεις που αφορούν τους αντιρρησίες συνείδησης με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως άλλωστε είχε επισημάνει εγκαίρως και επανειλημμένα η Διεθνής Αμνηστία.

Σε κάθε περίπτωση όμως, η κυβέρνηση οφείλει τουλάχιστον να τηρήσει τις δεσμεύσεις της όπως προκύπτουν από τις συζητήσεις στο Κοινοβούλιο. Συγκεκριμένα, μετά και την δημοσίευση του νέου νόμου 4609/2019 στην εφημερίδα της κυβέρνησης (ΦΕΚ Α 67), θα πρέπει άμεσα:

• να υπογραφεί η υπουργική απόφαση για μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας στους 12 μήνες για τους υπόχρεους πλήρους θητείας, και αντίστοιχα για τις κατηγορίες υπόχρεων μειωμένης θητείας.
• να εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση με την νέα σύνθεση της ειδικής επιτροπής που εξετάζει τα αιτήματα αναγνώρισης των αντιρρησιών συνείδησης, ώστε να μην υπάρξει καθυστέρηση και οι αιτούντες να εξεταστούν σύντομα από τη νέα σύνθεση.
• να καταργηθεί η διάταξη που προβλέπει έκπτωση από την εναλλακτική υπηρεσία λόγω πειθαρχικού παραπτώματος, ζήτημα το οποίο το Υπουργείο έχει δεσμευτεί να εξετάσει.

Πάγια σύσταση της Διεθνούς Αμνηστίας είναι να υπάρχει πρόβλεψη ώστε η ιδιότητα του αντιρρησία συνείδησης να µην ανακαλείται ποτέ. Σε κάθε περίπτωση, μαζί με το ζήτημα της έκπτωσης λόγω πειθαρχικού παραπτώματος, θα πρέπει να εξεταστεί και το ζήτημα της έκπτωσης αλλά και της εξαρχής αυτόματης απόρριψης λόγω των προϋποθέσεων που ορίζονται στο Άρθρο 59 παρ. 3 του νόμου 3421/2005. Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει κατάργηση αυτών των προϋποθέσεων που οδηγούν σε αυτόματη απόρριψη (ή έκπτωση) για τους λόγους που ανέλυσε σε πρόσφατο σχετικό υπόμνημά της προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Παρομοίως και ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ζητήσει την κατάργηση των «αμάχητων τεκμηρίων». Σε κάθε περίπτωση, η αυτόματη απόρριψη ή έκπτωση εξαιτίας οποιασδήποτε δίωξης φαίνεται να αντιβαίνει στο τεκμήριο της αθωότητας, ενώ μερικές από τις προϋποθέσεις (π.χ. περί κυνηγίου, σκοπευτικών αγώνων κ.λπ.), δεν σχετίζονται με το ζήτημα της αντίρρησης συνείδησης στη στρατιωτική θητεία ή τη «χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον ανθρώπων», όπως έχει επισημανθεί και από το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Τέλος, μια σειρά από ζητήματα που δεν αντιμετωπίστηκαν από το σχέδιο νόμου, μπορούν να αντιμετωπιστούν ωστόσο με υπουργική απόφαση. Μεταξύ αυτών είναι:

• το ζήτημα της δυνατότητας υποβολής αίτησης για αναγνώριση αντιρρησία συνείδησης μετά την κατάταξη, που μπορεί να αντιμετωπιστεί με τροποποίηση της σχετικής υπουργικής απόφασης που καθορίζει τις προθεσμίες υποβολής της αίτησης και των υπολοίπων δικαιολογητικών.
• το ζήτημα του μηνιαίου ποσού που καταβάλλεται σε όσους αντιρρησίες συνείδησης δεν παρέχεται στέγη και τροφή από τους φορείς όπου υπηρετούν εναλλακτική υπηρεσία. Η Διεθνής Αμνηστία ζητά να αυξηθεί όσο χρειάζεται ώστε να ανταποκρίνεται στο πραγματικό ύψος των αναγκαίων εξόδων ενός αντιρρησία συνείδησης που υπηρετεί εναλλακτική υπηρεσία. Το ύψος των αποδοχών θα πρέπει να είναι επαρκές ώστε να διασφαλίζει ένα κατάλληλο βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με τα Άρθρα 7 και 11 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτισμικά Δικαιώματα.

Δείτε επίσης εδώ το Υπόμνημα που κατέθεσε η Διεθνής Αμνηστία προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στις 17 Δεκεμβρίου 2018.

 Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

«Σοβαρές παραβιάσεις των υποχρεώσεων της Ελλάδας προς τους αντιρρησίες συνείδησης συνεχίζουν να μην αντιμετωπίζονται στο προτεινόμενο σχέδιο νομού, πάρα κάποια θετικά βήματα»

Παρατηρήσεις για το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης 

Στις 8 Μαρτίου 2019, ο Έλληνας Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας παρουσίασε ένα σχέδιο νόμου που ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, ζητήματα που συνδέονται με το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης. Το σχέδιο νόμου ήταν ανοιχτό προς δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 18 Μαρτίου 2019. Στις 18 Μαρτίου 2019, η Διεθνής Αμνηστία παρουσίασε τις παρατηρήσεις της για το προτεινόμενο σχέδιο νόμου.[i]

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καλέσει επανειλημμένα τις ελληνικές αρχές να εναρμονίσουν την νομοθεσία τους με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο και πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφορικά με τους αντιρρησίες συνείδησης. Ένα λεπτομερές Υπόμνημα με τις θέσεις και τις συστάσεις της οργάνωσης για το θέμα αυτό υποβλήθηκε στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας από το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας τον Οκτώβριο του 2018.[ii] Αυτές οι θέσεις συζητήθηκαν επίσης κατά τη συνάντηση που ακολούθησε με τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Άμυνας.[iii]

Βάσει της υφιστάμενης ανάλυσης και των συστάσεών μας, η Διεθνής Αμνηστία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι παρόλο που αυτό το σχέδιο νόμου εισάγει κάποιες θετικές αλλαγές, συνεχίζει να μην ανταποκρίνεται σε κάποια κρίσιμα ζητήματα και δεν αντιμετωπίζει πολλές σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης. Αυτές οι παραβιάσεις έχουν ήδη επισημανθεί στο πλαίσιο έξι ευρωπαϊκών και διεθνών (ΟΗΕ) φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια της θητείας της παρούσας κυβέρνησης.[iv]

Συγκεκριμένα:

 1. ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ 

Η Διεθνής Αμνηστία έχει εκφράσει διαχρονικά τις ανησυχίες της ότι η εναλλακτική πολιτική υπηρεσία στην Ελλάδα είναι τιμωρητικού χαρακτήρα και συνιστά διάκριση εξαιτίας της διάρκειάς της. Επί του παρόντος, για όσους είναι υπόχρεοι πλήρους θητείας, η εναλλακτική πολιτική υπηρεσία είναι 15 μήνες, σε σύγκριση με τους 9 μήνες στρατιωτικής θητείας για την συντριπτική πλειονότητα των στρατευσίμων (προσαύξηση 66,7%). Για όσους είναι υπόχρεοι μειωμένης στρατιωτικής θητείας 3 μηνών, απαιτείται να υπηρετήσουν 5 μήνες εναλλακτικής υπηρεσίας (παρόμοια προσαύξηση 66,7% σε σχέση με τον στρατό).

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καλέσει τις ελληνικές αρχές να τροποποιήσουν την νομοθεσία ώστε η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας να μην είναι τιμωρητική και να μην συνιστά διάκριση. Οποιαδήποτε διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας υπερβαίνει εκείνη της στρατιωτικής θητείας θα πρέπει να δικαιολογείται από εύλογους και αντικειμενικούς λόγους, διαφορετικά θα τείνει να είναι τιμωρητική και να συνιστά διάκριση. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ζητά ειδικά από την Ελλάδα: «να θεσπίσει μορφές εναλλακτικής υπηρεσίας που δεν θα διαρκούν περισσότερο από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία».[v]

Το άρθρο 22 παρ. 1 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου παρέχει τη διακριτική ευχέρεια στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας να μειώσει την διάρκεια της εναλλακτικής πολιτικής υπηρεσίας έως και στους 12 μήνες ώστε να πλησιάσει τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας.[vi] Παρότι αυτό αποτελεί ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, η Διεθνής Αμνηστία ανησυχεί ότι το προτεινόμενο σχέδιο νόμου δεν διασφαλίζει την προσδοκώμενη μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας καθώς αυτή δεν μεταβάλλεται από τον νόμο και αντίθετα αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια του Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Επιπλέον, το προτεινόμενο νομοσχέδιο διατηρεί σε ισχύ την παρ. 1 του Άρθρου 60 του Νόμου 3421/2005, η οποία προβλέπει ότι καταρχήν η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας είναι διπλάσια από εκείνη της στρατιωτικής θητείας, κάτι που αντιβαίνει σε όλα τα σχετικά διεθνή πρότυπα.

Η Διεθνής Αμνηστία εξακολουθεί να ανησυχεί ότι οι αρχές έχουν αποτύχει να παράσχουν μια εξήγηση που θα δικαιολογούσε τόσο διαφορετικές διάρκειες εναλλακτικής πολιτικής υπηρεσίας. Ακόμα κι αν η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας μειωθεί αλλά χωρίς να εξισωθεί με τη διάρκεια που απαιτείται για τη στρατιωτική θητεία, χωρίς να υπάρχουν εύλογοι και αντικειμενικοί λόγοι η εναλλακτική πολιτική υπηρεσία θα διατηρήσει τον χαρακτήρα τιμωρίας και διάκρισης.

Περαιτέρω, διάφορα άλλα στοιχεία διάκρισης εις βάρος εκείνων των αντιρρησιών συνείδησης που υπηρετούν εναλλακτική πολιτική υπηρεσία δεν έχουν ακόμα αντιμετωπιστεί, όπως το κόστος ή η απαγόρευση να υπηρετήσουν στον τόπο κατοικίας, τα οποία επίσης καθιστούν την εναλλακτική υπηρεσία τιμωρητική σε σύγκριση με την στρατιωτική θητεία.[vii]

 2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΩΝ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία,[viii] η απόφαση για τις αιτήσεις αναγνώρισης αντιρρησιών συνείδησης λαμβάνεται από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, έπειτα από γνωμοδότηση μιας πενταμελούς επιτροπής που περιλαμβάνει δύο αξιωματικούς των ενόπλων δυνάμεων. Η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τους λόγους άσκησης του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης είτε μέσα από δικαιολογητικά είτε αυτοπροσώπως.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι εξαιτίας της ακατάλληλης διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων αναγνώρισης αντιρρησιών συνείδησης, υφίσταται παραβίαση του δικαιώματος στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας όπως κατοχυρώνεται στο Άρθρο 18 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΔΣΑΠΔ) και το Άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Η οργάνωση έχει καλέσει τις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν ότι, σύμφωνα με την σύσταση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και τις επανειλημμένες ανησυχίες που έχει εκφράσει για την σύνθεση της Ειδικής Επιτροπής, η αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης θα τεθεί υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών (δηλ. εκτός του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας), σε μια επιτροπή αμιγώς πολιτικής σύνθεσης.

Το 2005, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ εξέφρασε την ανησυχία της για το γεγονός ότι η εξέταση των αιτήσεων βρισκόταν μόνο υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Άμυνας, και είχε συστήσει στην Ελλάδα να εξετάσει το να θέσει την αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον έλεγχο πολιτικών αρχών.[ix] Η Επιτροπή, εμμέσως πλην σαφώς, έκρινε ότι το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν είναι πολιτική αρχή, και έχει εκφράσει παρόμοιες θέσεις και στην περίπτωση της Ρωσίας.[x] Δέκα χρόνια αργότερα, εξέφρασε τις ανησυχίες της, μεταξύ άλλων, για «την σύνθεση της Ειδικής Επιτροπής και την αναφερθείσα έλλειψη ανεξαρτησίας και αμεροληψίας της, ιδιαίτερα όταν οι ακροάσεις πραγματοποιούνται χωρίς να είναι όλα τα μέλη παρόντα», και αφού αναφέρθηκε σε διακρίσεις στη βάση διαφορετικών λόγων αντίρρησης, συνέστησε στην Ελλάδα «να εξετάσει το να θέσει την αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών».[xi]

Η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί τις αλλαγές που εισάγονται με το Άρθρο 22 παρ. 2 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση καθώς μεταβάλλουν την σύνθεση της Ειδικής Επιτροπής σε τρεις πανεπιστημιακούς, έναν εκπρόσωπο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και έναν ανώτερο αξιωματικό των ενόπλων δυνάμεων.[xii] Ωστόσο, η τροποποιημένη διάταξη εξακολουθεί να αντιβαίνει στις συστάσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ καθώς δεν απαιτεί η νέα Ειδική Επιτροπή να είναι αμιγώς πολιτική και δεν διασφαλίζει ότι η απόφαση για τη χορήγηση καθεστώτος αντιρρησία συνείδησης δεν θα λαμβάνεται από τον Υπουργό Άμυνας. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη νομοθεσία εξακολουθεί να αποτυγχάνει να θέσει την αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών.

 3. ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ ΣΕ ΚΑΙΡΟ ΠΟΛΕΜΟΥ

Η Διεθνής Αμνηστία καλωσορίζει το γεγονός ότι το προτεινόμενο σχέδιο νόμου καταργεί τη διάταξη που έδινε στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας την εξουσία να αναστέλλει το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης σε καιρό πολέμου.[xiii] Η διάταξη που καταργείται παραβίαζε προφανώς το δικαίωμα στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, όπως κατοχυρώνεται στο Άρθρο 18 του ΔΣΑΠΔ και στο αντίστοιχο Άρθρο 9 της ΕΣΔΑ.

 4. ΕΞΑΓΟΡΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία[xiv] και επακόλουθες υπουργικές αποφάσεις, το ποσό εξαγοράς ενός μήνα στρατιωτικής θητείας και ακολούθως εναλλακτικής υπηρεσίας, έχει οριστεί στο ίδιο ποσό.

Δεδομένου ότι η διάρκεια εναλλακτικής υπηρεσίας είναι σε όλες τις περιπτώσεις μεγαλύτερη εκείνης της στρατιωτικής θητείας, και το ποσό εξαγοράς κάθε μήνα είναι το ίδιο, είναι προφανές ότι σε όλες τις περιπτώσεις οι αντιρρησίες συνείδησης για να εξαγοράσουν την ίδια υποχρέωση, καλούνται να καταβάλουν ένα πολύ μεγαλύτερο ποσό από εκείνο που καταβάλλεται από όσους υπηρετούν στρατιωτική θητεία.

Η οργάνωση θεωρεί θετική την τροποποίηση που μειώνει την ηλικία από την οποία ένας αντιρρησίας συνείδησης μπορεί να εξαγοράσει την υπηρεσία του (από τα 35 στα 33 έτη), και την μείωση του ελάχιστου χρόνου που μπορεί κανείς να υπηρετήσει σε αυτήν την περίπτωση (από τις 40 στις 20 ημέρες), φέρνοντάς τα στο ίδιο επίπεδο με εκείνα για όσους υπηρετούν στρατιωτική θητεία.[xv] Η οργάνωση πιστεύει ότι αυτό αντιμετωπίζει τις διακρίσεις όσον αφορά αυτές τις δύο πτυχές των διατάξεων περί εξαγοράς.

Ωστόσο, το ζήτημα του ποσού εξαγοράς της εναλλακτικής υπηρεσίας, που είναι μία από τις πιο σημαντικές πτυχές των διακρίσεων που αντιμετωπίζουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αντιρρησίες συνείδησης, παραμένει, καθώς θα συνεχίσουν να πληρώνουν χιλιάδες ευρώ παραπάνω για την ίδια υποχρέωση, σε σχέση με εκείνους που υπηρετούν στρατιωτική θητεία.

 5. ΠΑΡΟΧΕΣ

Η Διεθνής Αμνηστία έχει σε διάφορες περιστάσεις καλέσει τις ελληνικές αρχές να αυξήσουν το ποσό που λαμβάνεται από τους αντιρρησίες συνείδησης ώστε να αντιστοιχεί στο πραγματικό ύψος των αναγκαίων εξόδων ενός αντιρρησία συνείδησης που υπηρετεί εναλλακτική υπηρεσία.[xvi] Το ύψος της αποζημίωσης θα πρέπει να είναι επαρκές ώστε να διασφαλίσει ένα ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 11 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα (ΔΣΟΚΠΔ).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι κάποιοι αντιρρησίες συνείδησης δεν λαμβάνουν καθόλου χρήματα παρά μόνο τροφή και στέγαση. Αυτές οι παροχές όχι απλά δεν είναι επαρκείς αλλά συνιστούν και διάκριση καθώς εκείνοι που υπηρετούν στρατιωτική θητεία λαμβάνουν επιπλέον και ένα πολύ μικρό χρηματικό ποσό, πέραν της τροφής και της στέγασης. Άλλοι αντιρρησίες συνείδησης λαμβάνουν ένα ποσό (223,53 ευρώ) αντί τροφής και στέγασης.

Η οργάνωση εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το προτεινόμενο σχέδιο νόμου αποτυγχάνει να αυξήσει το χρηματικό ποσό που λαμβάνεται σήμερα από τους αντιρρησίες συνείδησης, το οποίο παραμένει ανεπαρκές για να διασφαλίσει ένα ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με τα Άρθρα 7 και 11 του ΔΣΟΚΠΔ, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι, σε αντίθεση με όσους υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις, οι αντιρρησίες συνείδησης απαγορεύεται δια νόμου να υπηρετούν στον τόπο κατοικίας τους, και επομένως έχουν μεγαλύτερα έξοδα. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, οι δαπάνες κίνησης στρατευσίμων και εφέδρων βαρύνουν το κράτος σε διάφορες περιστάσεις, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχη διάταξη για τους αντιρρησίες συνείδησης. Η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί, επομένως, βήμα προς την σωστή κατεύθυνση το γεγονός ότι το προτεινόμενο σχέδιο νόμου προβλέπει ότι οι δαπάνες κίνησης των αντιρρησιών συνείδησης θα βαρύνουν το κράτος.[xvii] Ωστόσο, αυτό δεν είναι αρκετό να αντιμετωπίσει ούτε τις ανάγκες τους, ούτε την διάκριση που υφίστανται σε σχέση με τους στρατεύσιμους που υπηρετούν στρατιωτική θητεία.

Τέλος, η Διεθνής Αμνηστία σημειώνει ως θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της αντιμετώπισης των διακρίσεων, μια διάταξη του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που επεκτείνει και στους αντιρρησίες συνείδησης τη διασφάλιση που απολαμβάνουν οι στρατεύσιμοι η οποία τους επιτρέπει να επιστρέψουν στη θέση εργασίας που κατείχαν προτού φύγουν για τη θητεία.[xviii]

 6. ΛΟΙΠΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ

Η οργάνωση συνεχίζει να ανησυχεί ιδιαίτερα για το γεγονός ότι το τωρινό σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει οποιαδήποτε πρόβλεψη που θα διασφάλιζε τον τερματισμό των (επαναλαμβανόμενων) διώξεων αντιρρησιών συνείδησης, διοικητικών προστίμων, δικών σε στρατοδικεία, ερήμην δικών και καταδικών αντιρρησιών συνείδησης, συμπεριλαμβανομένων ολικών αρνητών στράτευσης. Τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και πρότυπα, και έχει παρατηρηθεί ότι έχουν ενταθεί το τελευταίο διάστημα.[xix]

Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου αποτυγχάνει επίσης να καταργήσει τη δυνατότητα ανάκλησης της ιδιότητας του αντιρρησία συνείδησης εξαιτίας πειθαρχικού παραπτώματος και να διασφαλίσει το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης μετά την κατάταξη, συμπεριλαμβανομένου για εθελοντές/επαγγελματικό στρατιωτικό προσωπικό.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η Διεθνής Αμνηστία καλεί το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας να υιοθετήσει τις ακόλουθες συστάσεις στο προτεινόμενο σχέδιο νόμου ώστε να διασφαλίσει ότι συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων:

• Να τερματιστεί άμεσα ο τιμωρητικός χαρακτήρας της εναλλακτικής υπηρεσίας και οι διακρίσεις που υφίστανται οι αντιρρησίες συνείδησης όσον αφορά τη διάρκεια της εναλλακτικής πολιτικής υπηρεσίας, τον τόπο εκπλήρωσης και τις παροχές που χορηγούνται στους αντιρρησίες συνείδησης.
• Να τεθεί η εξέταση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών (δηλ. εκτός Υπουργείου Εθνικής Άμυνας) και να θεσπιστεί μια επιτροπή αμιγώς πολιτικής σύνθεσης.
• Να τερματιστούν οι διώξεις αντιρρησιών συνείδησης από στρατοδικεία και η επανειλημμένη τιμωρία αντιρρησιών συνείδησης εξαιτίας της άρνησής τους να υπηρετήσουν στρατιωτική θητεία ή εναλλακτική υπηρεσία για λόγους συνείδησης.
• Να αντιμετωπιστούν οι διακρίσεις εναντίον των αντιρρησιών συνείδησης μεγαλύτερης ηλικίας, διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων ότι το χρηματικό ποσό εξαγοράς θα είναι το ίδιο όπως και για εκείνους που υπηρετούν στρατιωτική θητεία.
• Να καταργηθεί η δυνατότητα ανάκλησης της ιδιότητας του αντιρρησία συνείδησης εξαιτίας πειθαρχικού παραπτώματος.
• Να διασφαλιστεί το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης και μετά την κατάταξη, συμπεριλαμβανομένου για εθελοντές/επαγγελματικό στρατιωτικό προσωπικό.
• Να καταργηθούν οι προϋποθέσεις που ορίζονται στο Άρθρο 59 παρ. 3 του νόμου 3421/2005, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την αυτόματη απόρριψη αιτούντων να αναγνωριστούν ως αντιρρησίες συνείδησης.[xx]
• Να τερματιστούν οι διώξεις και να ακυρωθούν όλες οι ποινικές και διοικητικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα σε αντιρρησίες συνείδησης (συμπεριλαμβανομένων ολικών αρνητών στράτευσης) κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
• Να διασφαλιστεί ότι οι αντιρρησίες συνείδησης που έχουν υποστεί παραβιάσεις του δικαιώματός τους στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας και/ή άλλων δικαιωμάτων τους θα έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματική επανόρθωση και κατάλληλες αποζημιώσεις.

Μπορείτε να δείτε το υπόμνημα στα αγγλικά εδώ: https://www.amnesty.org/en/documents/eur25/0095/2019/en/

Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

---

[i] TG EUR 25/2019.002

[ii] Βλ. Υπόμνημα προς τον Έλληνα Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Άμυνας από το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας, «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσον αφορά τους αντιρρησίες συνείδησης», 18 Οκτωβρίου 2018.

[iii] Διεθνής Αμνηστία, «Συνάντηση της Διεθνούς Αμνηστίας με τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Άμυνας σχετικά με τους αντιρρησίες συνείδησης», Δελτίο Τύπου, 25 Οκτωβρίου 2018. https://www.amnesty.gr/news/press/article/21713/synantisi-tis-diethnoys-amnistias-me-ton-anapliroti-ypoyrgo-ethnikis-amynas

[iv] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the second periodic report of Greece, (CCPR/C/GRC/CO/2), 3 December 2015, paras. 37-38; UN Human Rights Council, Report of the Working Group on the Universal Periodic Review, Greece, (A/HRC/33/7), 8 July 2016, recommendation 136.15 (Uruguay), 136.16 (Slovenia); ECtHR, CASE OF PAPAVASILAKIS v. GREECE, Application No 66899/14, 15.9.2016; UN Special Rapporteur on freedom of religion or belief, Communication GRC 3/2016, 31 October 2016; ECSR, Conclusions XXI-1 - Greece - Article 1-2, para. 3. Other aspects of the right to earn one’s living in an occupation freely entered upon. Service alternative to military service; OHCHR, Conscientious objection to military service, Analytical report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, (A/HRC/35/4), 1 May 2017, paras. 18 (note 29), 51, 53, 54 (note 77).

[v] Resolution on the situation concerning basic rights in the European Union (2001) (2001/2014(INI)), para 42, text adopted on 15 January 2003, available at http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0012+0+DOC+XML+V0//EN

[vi] Άρθρο 22, παρ. 1 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου το οποίο τροποποιεί το Άρθρο 60, παρ. 2, του ν. 3421/2005.

[vii] Βλ. Υπόμνημα προς τον Έλληνα Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Άμυνας από το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας, «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσον αφορά τους αντιρρησίες συνείδησης», 18 Οκτωβρίου 2018, κεφ. 2.2.

[viii] Ν. 3421/2005, άρθρα 62 και 63, όπως τροποποιήθηκαν από το άρθρο 78 του ν. 3883/2010. Απόφαση ΥΕΘΑ Αριθμ. Φ.420/79/81978/Σ.300 (ΦΕΚ Β΄ 1854/29-12-2005), όπως έχει τροποποιηθεί από την Απόφαση ΥΕΘΑ Αριθμ. Φ.429.1/1/280116/11-1-2011 (ΦΕΚ Β΄ 111/7-2-2011).

[ix] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the initial report of Greece, (CCPR/CO/83/GRC), 25 April 2005, παρ. 15. Διαθέσιμο στο http://undocs.org/CCPR/CO/83/GRC

[x] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the sixth periodic report of the Russian Federation, (CCPR/C/RUS/CO/6), 24 November 2009, παρ. 23. Διαθέσιμο στο https://undocs.org/CCPR/C/RUS/CO/6

[xi] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the second periodic report of Greece, (CCPR/C/GRC/CO/2), 3 Δεκεμβρίου 2015, παράγραφοι 37-38.
Διαθέσιμο στο http://undocs.org/CCPR/C/GRC/CO/2

[xii] Άρθρο 22 παρ. 2 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που τροποποιεί το Άρθρο 62 του Νόμου 3421/2005.

[xiii] Άρθρο 21 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που τροποποιεί το Άρθρο 79 του Νόμου 3883/2010.

[xiv] Ν. 3421/2005, άρθρο 57, παρ. 2, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 39 του ν. 4361/2016. Ν. 3883/2010, άρθρο 79, παράγραφος 2.

[xv] Άρθρο 21 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που τροποποιεί το Άρθρο 79 του Νόμου 3883/2010.

[xvi] Διεθνής Αμνηστία, «Ελλάδα: Νέος νόμος για την αντίρρηση συνείδησης - νέα χαμένη ευκαιρία;», Δημόσια Δήλωση, 13 Σεπτεμβρίου 2010, παρ. 6. https://www.amnesty.gr/news/press/article/5839/ellada-neos-nomos-gia-tin-antirrisi-syneidisis-nea-hameni-eykairia

[xvii] Άρθρο 22 παρ. 7 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που τροποποιεί το Άρθρο 68 του Νόμου 3421/2005.

[xviii] Άρθρο 22 παρ. 8 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου που τροποποιεί το Άρθρο 69 του Ν. 3421/2005.

[xix] Υπήρξαν τουλάχιστον τρεις καταδίκες ολικών αρνητών στράτευσης τον Φεβρουάριο του 2019. Βλ. https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/186788_meteores-diataxeis-gia-antirrisies-syneidisis

[xx] Amnesty International, “Greece: Application procedures for obtaining the status of conscientious objectors to military service in accordance with human rights standards” [Υπόμνημα προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα], 17 December 2018, Index number: EUR 25/9575/2018. https://www.amnesty.org/en/documents/eur25/9575/2018/en/

Αντιρρησίες συνείδησης: οι σοβαρές παραβιάσεις των υποχρεώσεων της Ελλάδας απέναντι τους εξακολουθούν να υφίστανται πάρα τα θετικά βήματα

Το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Άμυνας, παρά τα θετικά βήματα που κάνει σε ορισμένα σημαντικά ζητήματα, εξακολουθεί να μην ανταποκρίνεται στις περισσότερες από τις υποχρεώσεις της Ελλάδας απέναντι στους αντιρρησίες συνείδησης, όπως άλλωστε έχουν επισημανθεί στο πλαίσιο τουλάχιστον έξι ευρωπαϊκών ή διεθνών φορέων (ΟΗΕ), κατά τη διάρκεια της θητείας της παρούσας κυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό η Διεθνής Αμνηστία κατέθεσε αναλυτικό υπόμνημα προς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης αναφορικά με το σχέδιο νόμου.

 «Δυστυχώς η ελληνική πολιτεία επιμένει στις παραβιάσεις των υποχρεώσεών της απέναντι στους αντιρρησίες συνείδησης. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο παρά τα λίγα και δειλά θετικά βήματα δεν εξασφαλίζει την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα.» δήλωσε ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης, διευθυντής του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας. «Η κυβέρνηση πρέπει να αξιοποιήσει την ευκαιρία του νομοσχεδίου για να αρθούν επιτέλους οι παραβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Πιο συγκεκριμένα:

• Η δυνατότητα μείωσης της εναλλακτικής υπηρεσίας έως και στους 12 μήνες, (σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 22 του σχεδίου νόμου με την οποία τροποποιείται η παρ. 2 του άρθρου 60 του ν. 3421/2005) είναι θετική, όμως  είναι προβληματική η επιμονή στη δυνατότητα της παραπάνω θεσμοθέτησης με Υπουργική Απόφαση και όχι με νομοθετική αλλαγή, καθώς αφήνει τη σχετική απόφαση στη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε Υπουργού. Με αυτό τον τρόπο η διάταξη του σχεδίου νόμου από μόνη της, δεν διασφαλίζει την μείωση της εναλλακτικής υπηρεσίας. Σε αυτό το σημείο υπενθυμίζουμε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει τόσο γενικά[i], όσο και συγκεκριμένα από την Ελλάδα[ii], η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας να είναι ίση με αυτήν της στρατιωτικής θητείας. Οποιαδήποτε χρονική μεταβολή στην πρώτη πρέπει να αφορά αυτόματα και τη δεύτερη. Επιπλέον σοβαρή ανησυχία προκαλεί η παραμονή σε ισχύ της παρ. 1 του άρθρου 60 του ν. 3421/2005 που ορίζει καταρχάς την διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας ως διπλάσια αυτής της στρατιωτικής θητείας, κάτι που αντιβαίνει σε όλα τα διεθνή πρότυπα.
• Θεωρούμε βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση την προβλεπόμενη (άρθρο 22, παρ. 2) αλλαγή στη σύνθεση της επιτροπής που εξετάζει τους αντιρρησίες συνείδησης, με την πλειοψηφία των μελών να είναι  πανεπιστημιακοί. Όμως η συμμετοχή έστω και ενός στρατιωτικού, και η παραμονή της υπαγωγής της όλης διαδικασίας στο ΥΠΕΘΑ, με τον (Αναπληρωτή) Υπουργό να λαμβάνει την τελική απόφαση, εξακολουθεί να αποτελεί  μη συμμόρφωση με τις συστάσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
• Καμία πρόβλεψη δεν φαίνεται να υπάρχει ώστε να τερματιστούν οι (επανειλημμένες) διώξεις, διοικητικά πρόστιμα, δίκες σε στρατοδικεία και καταδίκες σε ποινές φυλάκισης αντιρρησιών συνείδησης, συμπεριλαμβανομένων των ολικών αρνητών στράτευσης, κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αντιθέτως αυτήν την περίοδο έχουν ενταθεί.

Κάποιες από τις ρυθμίσεις που το σχέδιο νόμου προβλέπει να επεκταθούν και για τους αντιρρησίες συνείδησης είναι απαραίτητες και κακώς δεν είχαν ισχύσει νωρίτερα  (π.χ. δαπάνες κίνησης, κατοχύρωση της θέσης εργασίας υπαλλήλων και εργατών που είχαν πριν τη θητεία, , ηλικία από την οποία υπάρχει η δυνατότητα εξαγοράς και ελάχιστη διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας σε αυτήν την περίπτωση)  ώστε να μην υφίστανται περαιτέρω διακρίσεις σε σχέση με όσους υπηρετούν στρατιωτική θητεία, .

Ωστόσο, ως προς το ζήτημα της εξαγοράς παραμένει η σημαντικότερη από τις διακρίσεις που υφίστανται οι αντιρρησίες συνείδησης μεγαλύτερης ηλικίας, και αφορά τα κατά πολλές χιλιάδες ευρώ μεγαλύτερα ποσά που καλούνται να καταβάλουν για την ίδια υποχρέωση, σε σχέση με τους υπηρετούντες στρατιωτική θητεία.

Αυτονόητο επίσης είναι να μην υπάρχει δυνατότητα κατάργησης του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης σε καιρό πολέμου.

Οι συστάσεις της Διεθνούς Αμνηστίας

Το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας έχει καταθέσει αναλυτικό υπόμνημα για τις ανάγκες εναρμόνισης διαφόρων διατάξεων σχετικά με τους αντιρρησίες συνείδησης, με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι συστάσεις που υποβλήθηκαν αφορούν, μεταξύ άλλων, την ανάγκη για:

• άρση της τιμωρητικής φύσης της εναλλακτικής υπηρεσίας και των διακρίσεων που υφίστανται οι αντιρρησίες συνείδησης ως προς τη διάρκεια, τον τόπο εκπλήρωσης, τις απαραίτητες παροχές κ.α.
• μεταφορά της εξέτασης των αιτήσεων για καθεστώς εναλλακτικής υπηρεσίας υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών (δηλ. εκτός ΥΠΕΘΑ) και σε μια επιτροπή αμιγώς πολιτικής σύνθεσης
• παύση των παραβιάσεων του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη (δίκες αντιρρησιών συνείδησης από στρατοδικεία, επανειλημμένες τιμωρίες, ερήμην καταδίκες)
• άρση των διακρίσεων εις βάρος των αντιρρησιών συνείδησης μεγαλύτερης ηλικίας (ποσό εξαγοράς κ.α.)
• κατάργηση της δυνατότητας ανάκλησης της ιδιότητας του αντιρρησία συνείδησης λόγω πειθαρχικού παραπτώματος
• κατοχύρωση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης και μετά την κατάταξη, συμπεριλαμβανομένων εθελοντών/επαγγελματιών στρατιωτικών.
• τερματισμός των διώξεων και άρση των ποινικών και διοικητικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα σε αντιρρησίες συνείδησης (συμπεριλαμβανομένων των ολικών αρνητών στράτευσης) κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Περαιτέρω, όπως αναλύθηκε σε υπόμνημα της Διεθνούς Αμνηστίας προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα πρέπει να καταργηθούν οι προϋποθέσεις (παρ. 3 του άρθρου 59 του ν. 3421/2005) που οδηγούν σε αυτόματο αποκλεισμό αιτούντων να αναγνωριστούν ως αντιρρησίες συνείδησης.

Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

---

[i] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ψήφισμα σχετικά με το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Ετήσια Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), (Α3-0025/93), 11 Μαρτίου 1993, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 115 στις 26 Απριλίου 1993, παρ. 51 (σ. 183). Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ψήφισμα για την άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης στα κράτη μέλη της Κοινότητας, (Α3-0411/93), 19 Ιανουαρίου  1994, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 44, στις 14 Φεβρουαρίου 1994, παρ. 9 (σ. 105).

[ii] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2001) (2001/2014(INI)), 15 Ιανουαρίου 2003, παρ. 42, διαθέσιμο στο http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+TA+P5-TA-2003-0012+0+DOC+PDF+V0//EL

Αντιρρησίες συνείδησης στον τοίχο

ΤΑΚΗΣ ΣΚΡΙΒΑΝΟΣ

Η Διεθνής Αμνηστία εξηγεί γιατί το νομοσχέδιο του υπ. Άμυνας δεν λύνει κανένα πρόβλημα 

 

Η Διεθνής Αμνηστία τόνισε πρόσφατα ότι τα σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, που αφορά και σε θέματα αντιρρησιών συνείδησης, «αποτυγχάνει να επιλύσει τα χρόνια ζητήματα παραβιάσεων των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης και να εξασφαλίσει την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα». Τους λόγους αυτής της θέσης εξηγεί στην Athens Voice ο διευθυντής του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, Γιώργος Κοσμόπουλος.

---

Η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε ότι το νομοσχέδιο του υπ. Εθνικής Άμυνας, που αφορά και σε θέματα αντιρρησιών συνείδησης, «αποτυγχάνει να επιλύσει τα χρόνια ζητήματα παραβιάσεων των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης και να εξασφαλίσει την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα». Για ποιο λόγο;

Ο πρώτος και κύριος λόγος είναι πως η εναλλακτική υπηρεσία παραμένει τιμωρητική, τουλάχιστον ως προς τη διάρκεια: 15 μήνες έναντι 9 μηνών που διαρκεί η στρατιωτική θητεία στο Στρατό Ξηράς, όπου υπηρετεί η συντριπτική πλειονότητα των στρατευσίμων. Από εκεί και πέρα τίθενται μια σειρά από ζητήματα, όπως η μη αναγνώριση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης μετά την κατάταξη, ούτε για τους επαγγελματίες στρατιωτικούς, καθώς και η έκπτωση από το δικαίωμα εξαιτίας πειθαρχικού παραπτώματος στο φορέα που υπηρετεί κάποιος εναλλακτική υπηρεσία. Επίσης οι διατάξεις περί εναλλακτικής υπηρεσίας μπορούν να ανασταλούν σε καιρό πολέμου, με απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας.



Το Νοέμβριο η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ζήτησε από την Ελλάδα την αναθεώρηση της νομοθεσίας με σκοπό την αναγνώριση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης για τη στρατιωτική θητεία. Για ποιο λόγο η ελληνική πολιτεία αρνείται να συμμορφωθεί με αυτές τις υποδείξεις;

Αυτή είναι και μια δική μας απορία. Η συγκεκριμένη Επιτροπή επανέλαβε -εν προκειμένω- παλαιότερες συστάσεις της αναφορικά με τη μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας και την ανάγκη να τεθεί η εξέταση των αιτήσεων των αντιρρησιών συνείδησης υπό τον πλήρη έλεγχο των πολιτικών αρχών. Επιπλέον, αυτή τη φορά αναφέρθηκε και στην παραβίαση που προκύπτει εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων τιμωριών των αντιρρησιών συνείδησης. Η αρχές του διεθνούς δικαίου δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται αλά καρτ -ειδικά όταν αφορούν ανθρώπινα δικαιώματα- και αυτό δεν θα σταματήσουμε να το υπενθυμίζουμε στην ελληνική αλλά και σε κάθε κυβέρνηση.

Ποιος είναι αντιρρησίας συνείδησης; Τι σημαίνει ολικός αρνητής στράτευσης, ποιες ενέργειες πρέπει να κάνει για να μην υπηρετήσει και πώς αντιμετωπίζεται από την πολιτεία;

Η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί ως αντιρρησία συνείδησης κάθε άτομο που αρνείται να υπηρετήσει θητεία στις ένοπλες δυνάμεις ή να έχει οποιαδήποτε άλλη άμεση ή έμμεση συμμετοχή σε πολέμους ή ένοπλες συγκρούσεις για λόγους συνείδησης ή βαθιάς πεποίθησης. Σε αυτούς ανήκουν και όσοι ήδη υπηρετούν στο πλαίσιο της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας ή είναι επαγγελματικά μέλη ένοπλων δυνάμεων και αναπτύσσουν αντίρρηση συνείδησης κατά τη διάρκεια της θητείας τους, δηλαδή μετά την κατάταξή τους.

Ολικοί αρνητές στράτευσης λέγονται όσοι αρνούνται να υπηρετήσουν εναλλακτική υπηρεσία. Σήμερα τιμωρούνται ως ανυπότακτοι και μάλιστα επαναλαμβανόμενα και με προσαυξανόμενα πρόστιμα. Σε κάθε περίοδο ανυποταξίας, αντιστοιχεί μια ποινή φυλάκισης έως 2 ετών και επιπλέον πρόστιμο 6.000 ευρώ που προσαυξάνεται όσο δεν καταβάλλεται. Εφόσον ακόμη δεν έχει θεσπιστεί στη χώρα μας μια μη τιμωρητική εναλλακτική υπηρεσία -που δεν θα συνιστά διάκριση- η τιμωρία αυτή αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου.



Τι είναι η εναλλακτική υπηρεσία; Αυτός που θέλει να κάνει εναλλακτική υπηρεσία περνάει από την Ειδική Επιτροπή του υπ. Εθνικής Άμυνας. Ποια είναι η διαδικασία και τι ερωτήσεις του κάνουν εκεί;

Η εναλλακτική υπηρεσία είναι ο τρόπος εκπλήρωσης της στρατολογικής υποχρέωσης για τους αντιρρησίες συνείδησης και στην Ελλάδα θεσπίστηκε το 1998 με όλα τα προβλήματα που αναφέρθηκαν ήδη. Όσοι αναγνωριστούν υπηρετούν σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα π.χ. σε νοσοκομεία και εφορίες ή ακόμη και σε οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Θεωρητικά η διαδικασία προσπαθεί να «αναγνωρίσει» κάποιον ως αντιρρησία συνείδησης π.χ. μέσω ερωτήσεων σε μια συνέντευξη. Δεν λείπουν οι καταγγελίες για αυτή τη διαδικασία.

Σε ανακοίνωσή της η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι «το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη θα πρέπει να προστατεύεται σε κάθε περίπτωση». Υπάρχουν παραδείγματα όπου κατά την άποψή σας δεν υπήρξαν δίκαιες δίκες;

Οι καταδίκες αντιρρησιών συνείδησης γίνονται κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου γιατί ουδέποτε αναγνωρίστηκε επαρκώς στους ανθρώπους αυτούς το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης εξαιτίας των λόγων που ανέφερα ήδη. Από τη στιγμή δε που οι δίκες πραγματοποιήθηκαν από στρατοδικεία παραβιάστηκε το δικαίωμά τους σε δίκαιη δίκη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει άλλωστε επανειλημμένα κρίνει ότι οι δίκες Τούρκων αντιρρησιών συνείδησης από δικαστήρια αποτελούμενα αποκλειστικά από στρατιωτικούς συνιστούν παραβίαση του δικαιώματός τους σε δίκαιη δίκη. Επιπλέον, σε κάποιες περιπτώσεις έχουμε καταδίκες ερήμην, χωρίς οι καταδικασθέντες να έχουν λάβει γνώση για την εκδίκαση της υπόθεσής τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Γιάννη Γκλαρνέτατζη, ο οποίος τελικά αθωώθηκε σε δεύτερο βαθμό. Για όλους τους παραπάνω λόγους η Διεθνής Αμνηστία ζητάει ακύρωση όλων των καταδικών και των προστίμων που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα.

Υπάρχουν στο νομοσχέδιο σημεία τα οποία αξιολογείτε ως θετικά;

Σε γενικές γραμμές το νομοσχέδιο δεν κινείται στην επιθυμητή κατεύθυνση άρσης των παραβιάσεων. Ωστόσο θα πρέπει να περιμένουμε τυχόν αλλαγές στις διατάξεις που θα έρθουν τελικά προς ψήφιση πριν προβούμε σε τελική αξιολόγηση. Θα πρέπει π.χ. να δούμε λίγο πιο αναλυτικά και στην πράξη τη διάταξη που εξαλείφει το αξιόποινο της ανυποταξίας και παραγράφει και αίρει τις ποινικές συνέπειες αυτής υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Πηγή: Athens Voice

ΝΑ ΜΗΝ ΧΑΘΕΙ ΑΚΟΜΗ ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΩΝ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛAΔΑ

Το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας με τίτλο «Ρύθμιση θεμάτων μεταθέσεων οπλιτών, μέριμνας προσωπικού και άλλες διατάξεις» που -μεταξύ άλλων- αφορά και σε θέματα αντιρρησιών συνείδησης, αποτυγχάνει να επιλύσει τα χρόνια ζητήματα παραβιάσεων των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης και να εξασφαλίσει την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα.

«Δυστυχώς η ελληνική πολιτεία  επιμένει στις διακρίσεις και τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης» δήλωσε ο Γιώργος Κοσμόπουλος, Διευθυντής του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας. «Η κυβέρνηση πρέπει να αξιοποιήσει την ευκαιρία του νομοσχεδίου για να άρει χρόνιες παραβιάσεις».

Η Διεθνής Αμνηστία παρουσίασε αναλυτικά τις θέσεις της κατά την διάρκεια της σχετικής διαβούλευσης στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και μεταξύ άλλων επισήμανε ότι το σύστημα σχετικά με τους αντιρρησίες συνείδησης άνω των 35 ετών (παράγραφος 7 του άρθρου 12 του νομοσχεδίου) συνεχίζει να αντικατοπτρίζει τη διαφοροποίηση στη διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας και της στρατιωτικής θητείας, και άρα εξακολουθεί να είναι τιμωρητικού χαρακτήρα και να συνιστά διάκριση. Αυτή η διάκριση επιδεινώνεται, σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, από τον απαιτούμενο ελάχιστο χρόνο εναλλακτικής υπηρεσίας, ο οποίος είναι διπλάσιος σε σχέση με τον ελάχιστο χρόνο στρατιωτικής θητείας για όσους υπηρετούν ενόπλως.

Ειδικότερα, κατά την διάρκεια της ίδιας διαβούλευσης η Διεθνής Αμνηστία επανέλαβε τις συστάσεις της ώστε να εναρμονιστεί η ελληνική νομοθεσία με τα διεθνή πρότυπα, ζητώντας μεταξύ άλλων:

1. Να ακυρωθούν όλες οι ποινές φυλάκισης και τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, σε αντιρρησίες συνείδησης, συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων ολικών αρνητών στράτευσης, εξαιτίας της άρνησής τους να υπηρετήσουν στρατιωτική θητεία ή μια τιμωρητική εναλλακτική υπηρεσία, και να σταματήσουν όλες οι εκκρεμείς διώξεις·

2. Να τροποποιηθεί η νομοθεσία ώστε η διάρκεια της εναλλακτικής υπηρεσίας να μην έχει τιμωρητικό χαρακτήρα και να μη συνιστά διάκριση. Σήμερα, για τους υπόχρεους πλήρους θητείας, η εναλλακτική υπηρεσία είναι 15 μήνες, ενώ η στρατιωτική θητεία στο Στρατό Ξηράς, όπου υπηρετεί η συντριπτική πλειονότητα των στρατευσίμων, είναι 9 μήνες.

3. Να διασφαλιστεί ότι όλοι οι αιτούντες εναλλακτικής υπηρεσίας, που σήμερα εξετάζονται από την Ειδική Επιτροπή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, θα έχουν μια δίκαιη ακρόαση των λόγων τους ως προς την αντίρρηση συνείδησης. H Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ έχει επανειλημμένα συστήσει ότι η εξέταση των αιτήσεων για αναγνώριση της αντίρρησης συνείδησης θα πρέπει να τεθεί υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών.

4. Το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη θα πρέπει να προστατεύεται σε κάθε περίπτωση και συνεπώς πρέπει να σταματήσουν οι επανειλημμένες διώξεις των αντιρρησιών συνείδησης (κατά παράβαση της αρχής ne bis in idem), να παύσουν οι διώξεις και οι δίκες αντιρρησιών συνείδησης από στρατοδικεία και να υπάρξει πρόβλεψη ώστε να σταματήσουν οι ερήμην δίκες, που γίνονται χωρίς εκείνοι να έχουν λάβει γνώση.

Oι ελληνικές αρχές έχουν επανειλημμένα αποτύχει να εφαρμόσουν τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καθώς και αυτές της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, του οργάνου που επιβλέπει την τήρηση του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, αναφορικά με τη συμμόρφωση της ελληνικής νομοθεσίας με το διεθνές δίκαιο. Πιο συγκεκριμένα, το Νοέμβριο του 2015, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, επισήμανε και πάλι το ζήτημα των αντιρρησιών συνείδησης στην Ελλάδα, κρίνοντας ότι υπάρχουν παραβιάσεις των άρθρων 18 και 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και ζήτησε την αναθεώρηση της νομοθεσίας με σκοπό την αναγνώριση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης για τη στρατιωτική θητεία.

Πηγή: Διεθνής Αμνηστία