Tο δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης - διαδικτυακή εκδήλωση & προβολή

 

 

Διαδικτυακή προβολή του ντοκιμαντέρ OBJECTOR και συζήτηση για το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης.

Με την ευκαιρία της φετινής 35ης επετείου από τη δήλωση του Μιχάλη Μαραγκάκη «ΑΡΝΟΥΜΑΙ ΤΟ ΣΤΡΑΤΟ», την πρώτη δημόσια δήλωση αντίρρησης συνείδησης για ιδεολογικούς λόγους στην Ελλάδα, το Δίκτυο για το Δικαίωμα στην Αντίρρηση Συνείδησης του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας διοργανώνει:

1) Διαδικτυακή προβολή του ντοκιμαντέρ OBJECTOR για την Ισραηλινή αντιρρησία συνείδησης Atalya Ben Abba το Σαββατοκύριακο 3 και 4 Απριλίου με δωρεάν διάθεση on demand για 48 ώρες.

2) Διαδικτυακή συζήτηση για το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης στην Ελλάδα την Κυριακή 4 Απριλίου στις 18:00.

 

ΠΡΟΒΟΛΗ του ντοκιμαντέρ OBJECTOR / ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΑΣ

Σύνοψη: Όπως όλη η Ισραηλινή νεολαία, η Atalya είναι υποχρεωμένη να γίνει στρατιώτης. Σε αντίθεση με τους/τις περισσότερους/ες, αμφισβητεί τις πρακτικές του στρατού της χώρας της και αποφασίζει να αμφισβητήσει αυτή την ιεροτελεστία του περάσματος στη στρατιωτική θητεία. Παρά τις πολιτικές διαφωνίες και τις προσωπικές ανησυχίες της οικογένειάς της, αρνείται το στρατιωτικό καθήκον και φυλακίζεται λόγω της αντίρρησής της. Το θάρρος της ωθεί τους γύρω της να επανεξετάσουν τις δικές τους ηθικές και πολιτικές θέσεις. Η ταινία OBJECTOR / ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΑΣ (https://objectorfilm.com) ακολουθεί την Atalya στη φυλακή και περαιτέρω, προσφέροντας ένα μοναδικό παράθυρο στην ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση από την οπτική μιας νεαρής γυναίκας που αναζητά την αλήθεια και παίρνει θέση για τη δικαιοσύνη.

Διάρκεια: 75 λεπτά

Υπότιτλοι: αγγλικά

 

ΣΥΖΗΤΗΣΗ για το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης

Ομιλητές/τριες:

1) Μιχάλης Μαραγκάκης: αντιρρησίας συνείδησης, πρώτη δημόσια δήλωση αντίρρησης συνείδησης για ιδεολογικούς λόγους στην Ελλάδα (1986)

2) Δανάη Τριάντη, μέλος του Δικτύου για το Δικαίωμα στην Αντίρρηση Συνείδησης του Ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας

3) Φοίβος Ιατρέλλης, νομικός, εκπρόσωπος της Διεθνούς Αμνηστίας στην Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και ε.τ. Νομικός Σύμβουλος του Κράτους.

Συντονισμός: Νίκος Βασιλειάδης, μέλος του Δικτύου για το Δικαίωμα στην Αντίρρηση Συνείδησης του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.

 

Η Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων έχουν ρητά αναγνωρίσει ότι το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης στη στρατιωτική θητεία προστατεύεται από το δικαίωμα στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας στο Άρθρο 18 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και στο Άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αντίστοιχα. Τα διεθνή πρότυπα ορίζουν επίσης ότι οποιαδήποτε εναλλακτική υπηρεσία απαιτείται να υπηρετήσουν οι αντιρρησίες συνείδησης πρέπει να είναι γνήσια πολιτική, υπό πολιτικό έλεγχο, και μη τιμωρητικής φύσης ή διάρκειας.

 

Το link της on demand προβολής:

https://vimeo.com/r/3ava/ck41bWFMVV

•Kωδικός πρόσβασης: COsolidarity202

To link της εκδήλωσης:

https://zoom.us/j/96062676742

Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

H παραπομπή σε στρατοδικείο 45χρονου αντιρρησία συνείδησης παραβιάζει το διεθνές δίκαιο

 Η προγραμματισμένη για τις 26 Οκτωβρίου 2020 δίκη σε στρατοδικείο ενός 45χρονου αντιρρησία συνείδησης στον οποίο ουσιαστικά ουδέποτε δόθηκε η δυνατότητα να υπηρετήσει ακόμα και μια άκρως τιμωρητική εναλλακτική υπηρεσία συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ως προς το δικαίωμα στην ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία.

Περαιτέρω, οι δίκες αντιρρησιών συνείδησης  από στρατοδικεία  αποτελούν παραβίαση του δικαιώματός τους σε δίκαιη δίκη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε αντίστοιχες περιπτώσεις Τούρκων αντιρρησιών συνείδησης[1] έχει κρίνει ότι οι δίκες αντιρρησιών συνείδησης από στρατοδικεία παραβιάζουν το Άρθρο 6.1 της ΕΣΔΑ.

Ο Κ.Κ. είχε αρνηθεί να υπηρετήσει στρατιωτική θητεία για ιδεολογικούς λόγους συνείδησης το 2003. Παρά το γεγονός ότι αιτήθηκε να υπαχθεί στις διατάξεις περί εναλλακτικής υπηρεσίας σε μια εποχή που εκείνη ήταν άκρως επαχθής και τιμωρητική (υπερδιπλάσια της στρατιωτικής θητείας, 30 μήνες έναντι 12), το αίτημά του απορρίφθηκε από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας το 2004, έπειτα από γνωμοδότηση πενταμελούς ειδικής επιτροπής στην οποία συμμετείχαν και δύο στρατιωτικοί.

O K.K. προσέφυγε διαδοχικά και ανεπιτυχώς στο Συμβούλιο της Επικρατείας και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) – το οποίο όμως εκείνη την εποχή δεν είχε εκδικάσει ακόμα τέτοιες υποθέσεις. Αρκετά χρόνια αργότερα, όταν το ΕΔΔΑ εκδίκασε για πρώτη φορά άλλη υπόθεση απορριφθέντα, καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 9 της ΕΣΔΑ (Υπόθεση Παπαβασιλάκης εναντίον Ελλάδας.[2])

Εν τω μεταξύ, μετά την απόρριψη της προσφυγής από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ο Κ.Κ. κλήθηκε εκ νέου να στρατευθεί, και αφού αδυνατούσε να το πράξει λόγω αντίρρησης συνείδησης, κηρύχτηκε ανυπότακτος και του επιβλήθηκε πρόστιμο 6.000 ευρώ. Το ποσό αυτό βεβαιώθηκε στην Εφορία και επιβλήθηκε κατάσχεση στον τραπεζικό του λογαριασμό.

Η απόρριψη του αιτήματος του Κ.Κ., όπως και άλλων αντιρρησιών συνείδησης, από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, έπειτα από γνωμοδότηση Eιδικής Επιτροπής στην οποία συμμετείχαν και στρατιωτικοί αντίκειται σε όλα τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις ρητές συστάσεις των διεθνών και εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων προς την Ελλάδα.

• H Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ έχει εκφράσει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η εξέταση των αιτήσεων για την εναλλακτική υπηρεσία είναι αποκλειστικά υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Άμυνας, αλλά και για την «σύνθεση της Ειδικής Επιτροπής και την αναφερθείσα έλλειψη ανεξαρτησίας και αμεροληψίας» και έχει συστήσει επανειλημμένα στην Ελλάδα να θέσει την αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον πλήρη έλεγχο πολιτικών αρχών.[3]
• Ο Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, έχει ρητά συστήσει στην Ελλάδα «την μεταφορά των αρμοδιοτήτων για τη χορήγηση καθεστώτος αντιρρησία συνείδησης από το Υπουργείο Άμυνας σε ένα ανεξάρτητο πολιτικό τμήμα».[4]
• Ο Ειδικός Εισηγητής για την ελευθερία θρησκείας ή πεποίθησης έχει από το 2006 υιοθετήσει και τονίσει τις συστάσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ να εξετάσει η Ελλάδα το ενδεχόμενο να θέσει την αξιολόγηση των αιτήσεων για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης υπό τον έλεγχο πολιτικών αρχών.[5] Και το έχει επαναλάβει το 2016 και το 2019. [6]
• Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) έχει επανειλημμένα συστήσει: «Η αρμόδια Αρχή που θα αποφασίζει για το αν ένα άτομο θα πρέπει να εκπληρώσει εναλλακτική υπηρεσία ή όχι, θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη και να μην περιλαμβάνει μέλη της στρατιωτικής διοίκησης.»[7]

Περαιτέρω, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει θέσει συγκεκριμένες βασικές αρχές ως προς τη διαδικασία: όπου η απόφαση σχετικά με την αναγνώριση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης λαμβάνεται σε πρώτο βαθμό από μια διοικητική αρχή, το σώμα που λαμβάνει την απόφαση θα πρέπει να είναι εντελώς διαχωρισμένο από τις στρατιωτικές αρχές και η σύνθεσή του να εγγυάται τη μέγιστη ανεξαρτησία και αμεροληψία.[8]

Επίσης,

• το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι κανένα δικαστήριο και καμία επιτροπή δεν μπορεί να εισχωρήσει στη συνείδηση ενός ατόμου και έχει ταχθεί υπέρ του να αρκεί μια δήλωση με τους λόγους για να αναγνωριστεί κάποιος ως αντιρρησίας συνείδησης.[9]
• Ενώ, τόσο το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, [10] όσο και η προκάτοχός του, η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, [11] έχουν καλωσορίσει το γεγονός ότι κάποια κράτη αποδέχονται τους ισχυρισμούς περί αντίρρησης συνείδησης ως βάσιμους χωρίς εξέταση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πλέον η ελληνική νομοθεσία σχετικά με την σύνθεση της Eιδικής Επιτροπής έχει αλλάξει μειώνοντας τα στρατιωτικά μέλη από δύο σε ένα και αυξάνοντας τον αριθμό των καθηγητών πανεπιστημίου από δύο σε τρεις, [12] χωρίς όμως να υπάρχει καμία πρόβλεψη αποκατάστασης για όσους είχαν απορριφθεί στο παρελθόν από επιτροπές με αυξημένη συμμετοχή στρατιωτικών.  Ενώ η αλλαγή αυτή είναι ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, εξακολουθεί να αντιτίθεται στις συστάσεις της Επιτροπής των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με το να μην απαιτεί η νέα Ειδική Επιτροπή να απαρτίζεται μόνο από πολίτες και να μη διασφαλίζει ότι η απόφαση απόδοσης καθεστώτος αντιρρησία συνείδησης δεν θα λαμβάνεται από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας.

Η Διεθνής Αμνηστία ζητά να παύσει άμεσα η δίωξη του Κ.Κ., να ακυρωθεί το πρόστιμο που του έχει επιβληθεί και να του επιστραφούν τα χρήματα που έχουν κατασχεθεί. Περαιτέρω ζητά από την Ελλάδα να εναρμονίσει τη διαδικασία εξέτασης για καθεστώς αντιρρησία συνείδησης με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να τερματίσει τις δίκες αντιρρησιών συνείδησης από στρατοδικεία.

 Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

---

[1] ECtHR, Ercep v Turkey (43965/04), 22 Νοεμβρίου 2011, παρ. 70. Διαθέσιμο στο http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-107532. Savda v Turkey (42730/05), 12 Ιουνίου 2012, παρ. 111. Διαθέσιμο στο http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-111414. Feti Demirtas v Turkey (5260/07), 17 Ιανουαρίου 2012, παρ. 125. Διαθέσιμο στο http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-108617

[2] ECtHR,  PAPAVASILAKIS v. GREECE (66899/14), 15 Σεπτεμβρίου 2016.  

[3] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the initial report of Greece, (CCPR/CO/83/GRC), 25 Απριλίου 2005, παρ. 15. Διαθέσιμο στο http://undocs.org/CCPR/CO/83/GRC UN Human Rights Committee, Concluding observations on the second periodic report of Greece, (CCPR/C/GRC/CO/2), 3 Δεκεμβρίου 2015, παράγραφοι 37-38. Διαθέσιμο στο http://undocs.org/CCPR/C/GRC/CO/2

[4] Report by Mr Alvaro Gil-Robles, Commissioner for Human Rights, on his visit to the Hellenic Republic, 2-5 Ιουνίου 2002, CommDH(2002)5, παρα. 18.

[5] UN Economic and Social Council, Commission on human rights, Civil and political rights, including the question of religious intolerance, Addendum, Summary of cases transmitted to Governments and replies received, E/CN.4/2006/5/Add.1, 27 Μαρτίου 2006, παρ. 139. Διαθέσιμο στο http://undocs.org/E/CN.4/2006/5/Add.1

[6] UN Special Rapporteur on freedom of religion or belief, Communication GRC 3/2016, 31 October 2016, σ. 6. UN Special Rapporteur on freedom of religion or belief, Communication GRC 3/2019, 11 July 2019, σ. 5. 

[7] Παρατηρήσεις της ΕΕΔΑ επί του άρθρου 12 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας «Ρύθμιση θεμάτων μεταθέσεων οπλιτών, μέριμνας προσωπικού και άλλες διατάξεις» (Αντιρρησίες συνείδησης) (20.1.2016), σελ. 5, παρ. 4. Επίσης: Παρατηρήσεις επί των άρθρων 18, 21 και 22 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας "Ρυθμίσεις Μέριμνας Προσωπικού Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατολογίας, Στρατιωτικής Δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις" (Αντιρρησίες Συνείδησης), σ. 6. Υπόμνημα της ΕΕΔΑ στην τετραετή αναλυτική έκθεση του 2017 του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα για το δικαίωμα αντίρρησης συνείδησης (Φεβρουάριος 2017), σ. 8.

[8] Council of Europe, Parliamentary Assembly, Resolution 337 (1967), Right of conscientious objection, παρ. 2.2.

[9] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ψήφισμα περί της αρνήσεως στρατεύσεως για λόγους συνειδήσεως, (1-546/82), [γνωστό ως ψήφισμα Macciocchi], 7 Φεβρουαρίου 1983, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 68, 14 Μαρτίου 1983, αρ. παρ.3 (σ. 15). Βλ. επίσης Ψήφισμα σχετικά με την άρνηση στρατεύσεως και την αναπληρωματική θητεία, (Α3-15/89), [γνωστό ως ψήφισμα Schmidbauer], 13 Οκτωβρίου 1989 όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C291, 20 Νοεμβρίου 1989, παρ. Α (σ. 123) και αρ. παρ. 4 (σ. 124).

[10] UN Human Rights Council, Resolution 24/17 (A/HRC/RES/24/17), 8 Οκτωβρίου 2013, αρ. παρ. 7. Διαθέσιμο στο http://undocs.org/A/HRC/RES/24/17

[11] UN Commission on Human Rights, Resolution 1998/77, Conscientious objection to military service, 22 Απριλίου 1998, (E/CN.4/RES/1998/77), αριθμημένη παράγραφος 2.

[12] Ν. 4609/2009, άρθρο 23.

ΒΙΝΤΕΟ: Δίνουμε φωνή στους αντιρρησίες συνείδησης! / We give voice to the conscientious objectors!

Βίντεο του δικτύου ακτιβιστών/ριών για το δικαίωμα στην αντίρρηση συνείδησης, του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας για την 15η Μάη, Παγκόσμια Ημέρα Αντίρρησης Συνείδησης. 

Video of the network of activists for the right to conscientious objection, of the Greek section of Amnesty International for May 15th, International Conscientious Objection Day. 

Ευχαριστούμε πολύ για τις δηλώσεις σας / Thank you very much for your statements: 
Gina Chappa, Costas Douvis, Theodoros Dimitrakakis, Yuval Gal Cohen, Murat Kanatli, Hüseyin Civan, Merve Arkun, Hillel Garmi. 

Διαβάστε τα τελευταία μας κείμενα για την κατάσταση στην Ελλάδα / Our latest texts on the situation in Greece: 

 https://www.amnesty.gr/news/ektheseis...  

https://www.amnesty.gr/news/articles/...  

https://www.amnesty.gr/news/press/art... 

 https://www.amnesty.org/en/documents/...

Ετήσια ανασκόπηση Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη το 2019 – καταχώρηση για την Ελλάδα – Απόσπασμα για τους αντιρρησίες συνείδησης

Αντιρρησίες συνείδησης

Παρά τις ορισμένες θετικές νομοθετικές τροποποιήσεις σχετικά με τους αντιρρησίες συνείδησης, συνεχίστηκαν οι σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους καταλήγοντας σε συλλήψεις, διώξεις, πρόστιμα, δίκες σε στρατιωτικά δικαστήρια, επαναλαμβανόμενη τιμωρία και αναστολή ποινών φυλάκισης.

Τον Ιούνιο, η τότε κυβέρνηση μείωσε τη διάρκεια της πλήρους εναλλακτικής υπηρεσίας από 15 σε 12 μήνες, σε συμφωνία με τις συστάσεις των διεθνών φορέων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η πλήρης στρατιωτική θητεία είναι εννέα μήνες στον στρατό ξηράς όπου υπηρετεί η συντριπτική πλειοψηφία των στρατευμένων. Επίσης, μείωσε τη διάρκεια των τριών κατηγοριών μειωμένης
εναλλακτικής υπηρεσίας σχεδόν στην ίδια διάρκεια με εκείνη της μειωμένης στρατιωτικής θητείας.

Ωστόσο, τον Οκτώβριο, η νέα κυβέρνηση επανέφερε την προηγούμενη διάρκεια των εναλλακτικών υπηρεσιών, που ήταν τιμωρητική και εισήγαγε διακρίσεις.

Δείτε ολόκληρη την καταχώρηση για την Ελλάδα από την Ετήσια ανασκόπηση της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη το 2019, εδώ.

Βίντεο από την εκδήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας για αντιρρησίες συνείδησης τον Μάιο του 2019

Αντιρρησίες συνείδησης σε μια βραδιά συζήτησης και τέχνης 16 Μαΐου 2019

Στέκι Αλληλεγγύης και Πολιτισμού Κυψέλης

Συνδιοργάνωση: Διεθνής Αμνηστίας - Ελληνικό Τμήμα και O.art.ath

Πρωτοφανής, απαράδεκτη και αντίθετη στο διεθνές δίκαιο η αύξηση της εναλλακτικής υπηρεσίας για τους αντιρρησίες συνείδησης

Η πρόσφατη υπουργική απόφαση των Υφυπουργών Οικονομικών και Εθνικής Άμυνας για αύξηση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας κατά τρεις μήνες είναι πρωτοφανής στα 22 χρόνια που εφαρμόζεται ο θεσμός της εναλλακτικής υπηρεσίας στην Ελλάδα.

Η Διεθνής Αμνηστία καλεί τις ελληνικές αρχές να ανακαλέσουν την απόφαση, η οποία αυξάνει τη διάρκεια από τους 12 στους 15 μήνες, και αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και όλα τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα. Αν η απόφαση αυτή δεν ανακληθεί, η Ελλάδα κινδυνεύει να υποστεί νέες καταδίκες από διεθνή όργανα και δικαστήρια όσον αφορά τις ατομικές υποθέσεις των αντιρρησιών συνείδησης που ενδεχομένως προσφύγουν σε αυτά και να κληθεί να καταβάλει νέες αποζημιώσεις, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα στο παρελθόν, για παραβιάσεις δικαιωμάτων αντιρρησιών συνείδησης απο την Ελλάδα. 

Η οργάνωση υπενθυμίζει πιο συγκεκριμένα ότι:

• Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, από το 2015 έχει κρίνει ότι η διάρκεια 15 μηνών της εναλλακτικής υπηρεσίας σε σχέση με τους 9 μήνες που υπηρετεί η συντριπτική πλειονότητα των στρατευσίμων είναι τιμωρητική και συνιστά διάκριση, με την επιτροπή να παραπέμπει ευθέως σε παραβίαση εκ μέρους της Ελλάδας του Άρθρου 18 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.[i]

• Ταυτόχρονα, η απόφαση περιφρονεί τα αλλεπάλληλα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο έχει ζητήσει τόσο γενικά[ii] όσο και συγκεκριμένα από την Ελλάδα «να θεσπίσει μορφές εναλλακτικής υπηρεσίας που δεν θα διαρκούν περισσότερο από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία».[iii]

• Περαιτέρω, η νέα διάρκεια με προσαύξηση 66,7% σε σχέση με τη στρατιωτική θητεία, παραβιάζει και το Άρθρο 1 παρ. 2 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, σύμφωνα με τα πρότυπα που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπως έχει επισημάνει στο παρελθόν, μεταξύ άλλων, και η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.[iv] Ενώ το πρότυπο αυτό έχει υιοθετήσει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,[v] επομένως η απόφαση παραβιάζει και το Άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

• Τέλος, η απόφαση περιφρονεί τις πρόσφατες συστάσεις του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο πλαίσιο νέας έκθεσής του για την αναγνώριση των αντιρρησιών συνείδησης η οποία δημοσιεύτηκε τον Μάιο και η οποία περιέχει πλήθος αναφορών στην Ελλάδα,[vi] μεταξύ άλλων και για το ζήτημα της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας.[vii]

Η μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας, ώστε να μην είναι τιμωρητική και να μην συνιστά διάκριση, είναι υποχρέωση της Ελλάδας σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει υπογράψει, και τις οποίες οφείλει να τηρεί ανεξαρτήτως κυβέρνησης. Σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος οι συμβάσεις αυτές «αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου».

Τον Ιούλιο ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για την ελευθερία θρησκείας ή πεποίθησης απέστειλε νέα επιστολή προς τις ελληνικές αρχές, όπου χαιρέτιζε την πρόσφατη μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας, αλλά επεσήμαινε ότι οι πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις υπήρξαν ανεπαρκείς και ζητούσε περαιτέρω διευκρινίσεις.[viii]

Αντί η κυβέρνηση να αναιρεί τα όποια θετικά βήματα έγιναν την τελευταία περίοδο,  προς την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας για τους αντιρρησίες συνείδησης με το διεθνές δίκαιο, θα πρέπει να εργαστεί προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσής τους στο πλαίσιο των συστάσεων των διεθνών οργάνων ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Πηγή: Διεθνής Αμνηστία

---

[i] UN Human Rights Committee, Concluding observations on the second periodic report of Greece, 3 Δεκεμβρίου 2015, CCPR/C/GRC/CO/2, παράγραφοι 37-38.
Διαθέσιμο στο http://undocs.org/CCPR/C/GRC/CO/2

[ii] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ψήφισμα σχετικά με το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Ετήσια Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), (Α3-0025/93), 11 Μαρτίου 1993, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 115 στις 26 Απριλίου 1993, παρ. 51 (σ. 183). Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ψήφισμα για την άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης στα κράτη μέλη της Κοινότητας, (Α3-0411/93), 19 Ιανουαρίου  1994, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 44, στις 14 Φεβρουαρίου 1994, παρ. 9 (σ. 105).

[iii] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2001) (2001/2014(INI)), 15 Ιανουαρίου 2003, παρ. 42, διαθέσιμο στο http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+TA+P5-TA-2003-0012+0+DOC+PDF+V0//EL

[iv] Παρατηρήσεις της ΕΕΔΑ σχετικά με τη διαρκή παραβίαση του Άρθρου 1 παρ. 2 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη ως προς τους αντιρρησίες συνείδησης στην Ελλάδα (11.11.2016)

[v] ECtHR, Case of Adyan and others v. Armenia, (Application no. 75604/11), Court (First Section), 12/10/2017, para. 70. Διαθέσιμο στο http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-177429

[vi] Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, Approaches and challenges with regard to application procedures for obtaining the status of conscientious objector to military service in accordance with human rights standards, A/HRC/41/23, 24 Μαΐου 2019, παρ.. 7, 24, 29, 34, 36 (σημ. 47), 38 (σημ. 49), 41, 46-47. Διαθέσιμο στο https://undocs.org/A/HRC/41/23

[vii] Ό.π. παρ. 57. 

[viii] Special Rapporteur on freedom of religion or belief, Communication GRC 3/2019, 11 July 2019.

H κυβέρνηση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της προς τους αντιρρησίες συνείδησης

Η ψήφιση του σχεδίου νόμου του ΥΠΕΘΑ από την ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη 18 Απριλίου, παρά τα όποια θετικά βήματα, αποτέλεσε άλλη μια χαμένη ευκαιρία να εναρμονίσει η ελληνική πολιτεία τις διατάξεις που αφορούν τους αντιρρησίες συνείδησης με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως άλλωστε είχε επισημάνει εγκαίρως και επανειλημμένα η Διεθνής Αμνηστία.

Σε κάθε περίπτωση όμως, η κυβέρνηση οφείλει τουλάχιστον να τηρήσει τις δεσμεύσεις της όπως προκύπτουν από τις συζητήσεις στο Κοινοβούλιο. Συγκεκριμένα, μετά και την δημοσίευση του νέου νόμου 4609/2019 στην εφημερίδα της κυβέρνησης (ΦΕΚ Α 67), θα πρέπει άμεσα:

• να υπογραφεί η υπουργική απόφαση για μείωση της διάρκειας της εναλλακτικής υπηρεσίας στους 12 μήνες για τους υπόχρεους πλήρους θητείας, και αντίστοιχα για τις κατηγορίες υπόχρεων μειωμένης θητείας.
• να εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση με την νέα σύνθεση της ειδικής επιτροπής που εξετάζει τα αιτήματα αναγνώρισης των αντιρρησιών συνείδησης, ώστε να μην υπάρξει καθυστέρηση και οι αιτούντες να εξεταστούν σύντομα από τη νέα σύνθεση.
• να καταργηθεί η διάταξη που προβλέπει έκπτωση από την εναλλακτική υπηρεσία λόγω πειθαρχικού παραπτώματος, ζήτημα το οποίο το Υπουργείο έχει δεσμευτεί να εξετάσει.

Πάγια σύσταση της Διεθνούς Αμνηστίας είναι να υπάρχει πρόβλεψη ώστε η ιδιότητα του αντιρρησία συνείδησης να µην ανακαλείται ποτέ. Σε κάθε περίπτωση, μαζί με το ζήτημα της έκπτωσης λόγω πειθαρχικού παραπτώματος, θα πρέπει να εξεταστεί και το ζήτημα της έκπτωσης αλλά και της εξαρχής αυτόματης απόρριψης λόγω των προϋποθέσεων που ορίζονται στο Άρθρο 59 παρ. 3 του νόμου 3421/2005. Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει κατάργηση αυτών των προϋποθέσεων που οδηγούν σε αυτόματη απόρριψη (ή έκπτωση) για τους λόγους που ανέλυσε σε πρόσφατο σχετικό υπόμνημά της προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Παρομοίως και ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ζητήσει την κατάργηση των «αμάχητων τεκμηρίων». Σε κάθε περίπτωση, η αυτόματη απόρριψη ή έκπτωση εξαιτίας οποιασδήποτε δίωξης φαίνεται να αντιβαίνει στο τεκμήριο της αθωότητας, ενώ μερικές από τις προϋποθέσεις (π.χ. περί κυνηγίου, σκοπευτικών αγώνων κ.λπ.), δεν σχετίζονται με το ζήτημα της αντίρρησης συνείδησης στη στρατιωτική θητεία ή τη «χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον ανθρώπων», όπως έχει επισημανθεί και από το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Τέλος, μια σειρά από ζητήματα που δεν αντιμετωπίστηκαν από το σχέδιο νόμου, μπορούν να αντιμετωπιστούν ωστόσο με υπουργική απόφαση. Μεταξύ αυτών είναι:

• το ζήτημα της δυνατότητας υποβολής αίτησης για αναγνώριση αντιρρησία συνείδησης μετά την κατάταξη, που μπορεί να αντιμετωπιστεί με τροποποίηση της σχετικής υπουργικής απόφασης που καθορίζει τις προθεσμίες υποβολής της αίτησης και των υπολοίπων δικαιολογητικών.
• το ζήτημα του μηνιαίου ποσού που καταβάλλεται σε όσους αντιρρησίες συνείδησης δεν παρέχεται στέγη και τροφή από τους φορείς όπου υπηρετούν εναλλακτική υπηρεσία. Η Διεθνής Αμνηστία ζητά να αυξηθεί όσο χρειάζεται ώστε να ανταποκρίνεται στο πραγματικό ύψος των αναγκαίων εξόδων ενός αντιρρησία συνείδησης που υπηρετεί εναλλακτική υπηρεσία. Το ύψος των αποδοχών θα πρέπει να είναι επαρκές ώστε να διασφαλίζει ένα κατάλληλο βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με τα Άρθρα 7 και 11 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτισμικά Δικαιώματα.

Δείτε επίσης εδώ το Υπόμνημα που κατέθεσε η Διεθνής Αμνηστία προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στις 17 Δεκεμβρίου 2018.

 Πηγή: Διεθνής Αμνηστία